Süni intellekt və robototexnika sahəsindəki son irəliləyişlər qəfildən humanoid robotları texnologiya dünyasının mərkəzinə qoyub. Gəzmək, obyektləri tutmaq və insan hərəkətlərini təqlid etmək qabiliyyətinə malik robotlar yaxın gələcəkdə həm ev həyatının, həm də istehsal proseslərinin əhəmiyyətli bir hissəsinə çevrilməyə hazır görünür. Həqiqətən də, robotlar artıq fabriklərdə işçi kimi işə götürülür. Şirkətlər bu maşınları müstəqil qərar qəbul etmək və hərəkət etmək qabiliyyətinə malik muxtar sistemlər kimi təqdim edirlər. Lakin ABŞ-ın ən nüfuzlu təhsil və tədqiqat müəssisələrindən biri olan MIT (Massaçusets Texnologiya İnstitutu) tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma, bu avtonom robotlar iddiasının göründüyü qədər güclü olmadığını ortaya qoyur.
Robotları idarə edən insan operatorları gizlidir
MIT tərəfindən hazırlanan hərtərəfli hesabat, humanoid robot sənayesinin əslində görünməz insan əməyindən çox asılı olduğunu göstərir. Robotların müstəqil hərəkət etdiyi görünən bir çox nümayişdə, uzaqdan əlaqəli insan operatorlarının əslində nəzarəti ələ keçirdiyi bildirilir. Üstəlik, bu vəziyyət yalnız istisna hallarla məhdudlaşmır; bu, sənayedə geniş yayılmış bir təcrübədir. Xatırladığınız kimi, 1X Technologies şirkəti 20.000 dollarlıq humanoid robot Neo-nu təqdim edərkən, robotun müəyyən tapşırıqlar üçün insan operatorlarından uzaqdan kömək ala biləcəyini bildirmişdi. Neo-nun bu xüsusiyyəti o dövrdə mübahisələrə səbəb olmuşdu, lakin indi MIT tərəfindən aparılan bir araşdırma göstərir ki, 1X Technologies əslində digərlərindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqli bir şey etmirdi, sadəcə bu barədə daha şəffaf idilər. Çünki bu yaxınlarda CES kimi sərgilərdə nümayiş etdirilən bir çox robot əslində bu cür insan müdaxiləsinə ehtiyac duyur.
1X Technologies şirkətinin ictimaiyyətlə paylaşdığı sistemdə insan operatorları Meta Quest 3 qulaqlıqları vasitəsilə robota qoşulur və robotun real vaxt rejimində nə gördüyünü görərək onun hərəkətlərini idarə edirlər. Beləliklə, istifadəçi evində robotla qarşılıqlı əlaqədə olduğunu düşünərkən, hibrid sistem arxa planda başqa bir insanın aktiv rol oynadığı bir vaxtda işləyir. Əlbəttə ki, bu, məxfilik problemlərini də gətirir. Çünki robotdakı kameralar operatorlara müştərinin evini real vaxt rejimində görməyə imkan verir. Tədqiqatda vurğulanan digər vacib məqam robot təlim prosesidir. Humanoid robotların insan hərəkətlərini öyrənmək üçün çoxlu miqdarda fiziki ekran məlumatlarına ehtiyacı var. Bu məlumatlar tez-tez aşağı və ya orta gəlirli işçilər tərəfindən istehsal olunur. Məsələn, Tesla daxilində hazırlanmış Optimus robotu üçün işləyən operatorların hərəkət çəkmə kostyumları və VR qulaqlıqlarından istifadə edərək növbələrdə saatlarla robotları uzaqdan idarə etməklə məlumatlar istehsal etdikləri bildirilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, idarə olunan nümayiş mühitləri ilə real ev şəraiti arasında hələ də əhəmiyyətli bir fərq var. Robotların mürəkkəb və gözlənilməz ev mühitlərində etibarlı şəkildə işləməsi üçün tələb olunan qavrayış, planlaşdırma və motor idarəetmə inteqrasiyası hələ istənilən səviyyədə deyil. Buna görə də, Neo-da olduğu kimi teleoperasiyanın qarşıdakı illərdə “istisna” deyil, standart əməliyyat metodu olaraq qalacağı proqnozlaşdırılır. Lakin şirkətlər bu asılılığı azaltmaq üçün yeni proqram təminatı həlləri hazırladıqlarını bildirirlər. 1X bu yaxınlarda robotun internet miqyaslı video məlumatlarından öyrənməsinə imkan verərək teleoperasiya ehtiyacını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağı hədəfləyən “Dünya Modeli”nə yeniləmə elan etdi. Eynilə, bir çox startap böyük dil modellərinə bənzər robotlar üçün “ümumi məqsədli dünya modelləri”nin hazırlanmasını davam etdirir. MIT tərəfindən aparılan bu tədqiqat humanoid robotların hazırkı vəziyyətini daha aydın şəkildə göstərir: səhnədəki robot nə qədər təsirli görünsə də, pərdə arxasında çox vaxt insan olur. Bu, sənayenin marketinq dili ilə texniki reallığı arasındakı boşluğu vurğulayır.
