Bu məqalənin yazıldığı tarixdən 2 ay əvvələ getdikdə süni intellektlə bağlı bu ilin ən maraqlı xəbəri ilə qarşılaşmaq mümkündür. Əgər xatırlayırsınızsa, söhbət LaMDA süni intellektindən gedir. LaMDA süni intellekti dünyanın ən böyük axtarış nəhəngi olan Google şirkətinin 2017-ci ildə yaradılan Transformer açıq qaynaqlı neyron şəbəkəsinə əsaslanır. Sahib olduğu verilənlər bazası o qədər genişdir ki, dövrünün ən güclü cümlə və yazılar hazırlaya bilən dil modeli hesab olunur. Həmin xəbəri ortaya çıxaran şəxs isə Blake Lemoine adlı AI mühəndisi idi. Böyük bir ehtimalla süni intellektin mükəmməl cavablarına valeh olmuş mühəndis “süni intellektin şüur qazandığı” məqalələrini paylaşmışdı. Lakin Google bunun doğru olmadığını bildirərərək bir müddət əvvəl AI mühəndisini şirkətdən çıxarıb. Bəs, süni intellektin “şüuru” insanların qavradığı və ya təsəvvür etdiyi şüur anlayışından tamamilə uzaq ola bilərmi?
Süni intellektin “şüuru” və bizim təsəvvür etdiyimiz şüur arasındakı fərq nədir?
LaMDA süni intellekti ilə bağlı iddiaların nə qədər doğru olub-olmadığından əlaqəsiz süni intellektlə bağlı bir əsas nüansa diqqət etmək lazımdır. Şüur dedikdə bizim beynimizdə düşündüyümüz ən sadə şüur anlayışı qarşımızdakı “canlının” bir şeyi həqiqətən qavrayaraq etdiyi hərəkəti xarakterizə edir. Lakin çoxları düşünmür ki, qarşındakı “canlı” nəzəri olaraq da “şüurlu” kimi görünə bilər.
Burda mövzunu çox uzatmadan süni intellektə bağlasaq:
Süni intellekt o qədər yaxşı inkişaf edə bilər ki, süni intellektin şüurlu olduğunu ilk ağlınıza gələn “qavradığınız” şüur anlayışı kimi düşünə bilərsiniz. Lakin əslində, süni intellektin sahib olduğu mükəmməl verilənlər bazası hesabına güclü təqlid etmə bacarığı qazanaraq sizi yanıldan və şüurlu olduğuna inanacağınız cavablar verə bilər. Siz isə bunun fərqində olmadan süni intellektin mükəmməl təqlidini onun “şüuru” kimi qiymətləndirə bilərsiniz.
Biraz absurd görünən bir nümunə gətirək. Məsələn, bir insanın 5 il ərzində dayanmadan bütün hərəkətləri, gündəlik etdikləri, danışıqları inanılmaz dərəcədə detallı formada bir verilənlər bazasına işlənilsin. Hansı ki, bu 5 il ərzində insana məxsus bütün emosiyalar, yaşadığı çətinliklər, uğurlar belə verilənlər bazasında öz yerini tapsın. Daha sonra isə insan üzərindən topladığımız bu verilənləri LaMDA kimi güclü dil modeli ilə birləşdirib kompleks bir süni intellekt yaradaq.
İnsana bənzər robota quraşdırılmış bu süni intellektlə ünsiyyətiniz necə olardı?
Böyük bir ehtimalla bu nümunə sizə fantastik görünür. Lakin dediklərimizi özündə toplayan süni intellekt o qədər möhtəşəm cavablar verə və insanı təqlid etmə bacarığına sahib olardı ki, çoxları süni intellektin insanabənzər duyğular qazandığını qəbul edərdi. Amma süni intellektin “şüuru” bayaq da dediyimiz kimi mükəmməl bir təqlid bacarığından ibarət olardı.
Kompüterin zəkası ilə əlaqəli türinq testi artıq köhnəlmiş hesab edilə bilər
Türinq testi, kompüterin zəka səviyyəsinin insan ilə eyni olub-olmadığını anlamaq üçün istifadə edilir. Test üçün 2 insan və süni intellekt sistemindən ibarət mühitə ehtiyac var. Bu insanlardan biri sual verən tərəfdə əyləşir. İkinci insan isə süni intellektlə bərabər cavab verən tərəfdə dayanır. Sual verən şəxsə isə, qarşı tərəfdən insan və süni intellekt müxtəlif cavablar ünvanlayır.
Bizim absurd nümunəmizdəki həmin süni intellekt burada olsa, sual verən şəxs qarşı tərəfdəki cavablardan kimin insan olduğunu ayırd edə bilməyəcək. Nəticədə türinq testi artıq zamanın tələbinə tam uyğun olmayacaq.
Bir süni intellekt möhtəşəm bir təqlid etmə bacarığına sahib olub türinq testini rahatlıqla keçəcək səviyyəyə çata bilər. Bundan sonra gələcək vəd edən “test metodları” süni intellektin nə qədər “şüurlu” olduğunu təyin etmək üçün yeni metodlara sahib olacaq. Bəzi şirkətlər bunun üzərində çalışsa da sektorda bu barədə müəyyən boşluqlar hələ də araşdırıla, tapıla və inkişaf etdirilə bilər.
Ümid edirik, bu məqaləmiz süni intellektin şüuru mövzusuna fərqli baxış bucağı qazanmağınıza kömək olacaq. Fikirlərinizi rəylərdə bizimlə bölüşə bilərsiniz.
