ABŞ-ın Missuri-Kanzas Siti Universiteti və Arizona Universiteti tərəfindən aparılan bir araşdırma, son illərdə üz-üzə şifahi ünsiyyətin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını ortaya qoyub. Araşdırmaya görə, gündəlik söhbət miqdarı 2005-2019-cu illər arasında təxminən 28 faiz azalıb. Tədqiqatçılar 2005-ci ildə bir insanın gündə orta hesabla 16.632 söz işlətdiyini, 2019-cu ilə qədər bu rəqəmin 11.900 sözə düşdüyünü müəyyən ediblər. Məlumatlar 22 müxtəlif tədqiqatda 2000-dən çox insanın gündəlik həyatının səs yazılarını təhlil etməklə əldə edilib. Beləliklə, tədqiqatçılar tərəfindən insanların hər il keçdikcə daha az danışdığı ortaya çıxarılıb və bu hətta körpələrə də təsir edir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu azalma, xüsusən də pandemiyadan sonrakı dövrdə daha da sürətlənə bilər. Tədqiqat qrupuna görə, bu azalmanın əsas səbəbləri arasında rəqəmsal vərdişlərin geniş yayılması da var. Tətbiqlər vasitəsilə sifariş vermək, mesajlaşmanın gündəlik ünsiyyətin əsas formasına çevrilməsi və sosial həyatın əsasən onlayn platformalara keçməsi üz-üzə söhbət imkanlarını azaldır. Tədqiqatı qiymətləndirən mütəxəssislər bu dəyişikliyin yalnız “kiçik söhbətlərə” deyil, həm də ümumi ünsiyyət formasına təsir etdiyini vurğulayırlar. Tədqiqat nitqin azalmasının bütün yaş qruplarında müşahidə olunduğunu, lakin bunun gənclərdə bir qədər daha çox hiss olunduğunu ortaya qoydu. Müəyyən edilib ki, 25 yaşdan kiçik şəxslərdə orta gündəlik nitq miqdarı ildə 451 söz azalır, 25 yaşdan yuxarı şəxslərdə isə bu azalma 314 söz səviyyəsindədir.
Ümumiyyətlə, orta gündəlik nitq miqdarı ildə təxminən 338 söz azalır. Bu tendensiya davam edərsə, bu gün bəzi şəxslərin gündəlik nitqinin 10.000 sözdən aşağı ola biləcəyi təxmin edilir. Tədqiqatda bildirilir ki, ünsiyyətdəki bu azalma təkcə sosial deyil, həm də psixoloji nəticələrə səbəb ola bilər. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, insan qarşılıqlı təsirinin azalması tənhalıq hisslərini artıra bilər və fərdlər daha məhdud sosial dairələrə çəkilə bilərlər. Tədqiqatda bildirilir ki, ünsiyyətdəki bu azalma təkcə sosial deyil, həm də psixoloji nəticələrə səbəb ola bilər. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, insan qarşılıqlı təsirinin azalması tənhalıq hisslərini artıra bilər və fərdlər daha məhdud sosial dairələrə çəkilə bilərlər.
Həmçinin vurğulanır ki, danışıq təcrübəsinin azalması əsas ünsiyyət bacarıqlarını zəiflədə bilər və hətta söhbət zamanı müdaxilə etməmək kimi sadə görünən sosial qaydalar belə zamanla pozula bilər. Danışma tezliyinin azalmasının təsiri yalnız böyüklərlə məhdudlaşmır. Tədqiqatlar valideynlərin telefon istifadəsi ilə körpələrlə ünsiyyəti arasında birbaşa əlaqə olduğunu ortaya qoyur. Ev mühitində aparılan səs yazılarının təhlilinə görə, valideynlər körpələri ilə danışarkən istifadə etdikləri sözlərin sayı, onlar telefonları ilə məşğul olduqda 16 faiz azalır. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, uşaqlıq dövründə eşidilən sözlərin sayı lüğət inkişafı və akademik uğur üçün çox vacibdir.
