Akademik dünyada inqilabi bir addım atılaraq, Çinin yeni doktorantura modeli ənənəvi tez yazma tələbini real məhsul ixtirası ilə əvəz etməyə başlayıb. 2024-cü ildə qəbul edilən yeni dərəcə qanunu ilə mühəndislik kimi tətbiqi sahələrdə tələbələrə yüzlərlə səhifəlik nəzəri yazılar və ya sadəcə maketlər əvəzinə, işlək fiziki prototiplər, yeni istehsal texnikaları və sənaye həlləri təqdim edərək dərəcə almaq hüququ verilib. Bu dəyişiklik, universitetlərə elmi dərəcələri birbaşa sahədəki tətbiqlərə görə vermə səlahiyyəti qazandırıb.
Bu radikal dəyişikliyin arxasında duran əsas strateji səbəblər ABŞ ilə davam edən ticarət müharibəsi, texnoloji embarqolar və akademik mühiti zəhərləyən “məqalə fabrikləri” problemidir. Elmi nəşr sayında dünyada lider olsa da, keyfiyyət, saxta istinadlar və reallıq problemləri ilə üzləşən hökumət, Çinin yeni doktorantura modeli vasitəsilə sadəcə sitat gətirilən nəzəri məqalələr yox, sahədə işləyən konkret texnoloji həllər və donanımlar əldə etməyi hədəfləyir.
Artıq sistemin ilk uğurlu və real nümunələri də ortaya çıxmağa başlayıb. Məsələn, Cənub-Şərqi Universitetindən Zheng Hehui Yantszı çayı üzərindəki nəhəng körpü layihəsində istifadə olunan gücləndirilmiş polad blok sistemi ilə, Wei Lianfeng isə vakuum lazer qaynaq texnologiyası ilə məzun olub. Bu nümunələr sübut edir ki, Çinin yeni doktorantura modeli sadəcə kağız üzərində qalan bir islahat deyil, sənayenin birbaşa ehtiyaclarını qarşılayan, real problemləri həll edən praktiki bir mexanizmdir.
Elektronika, yarımkeçiricilər və informasiya texnologiyaları daxil olmaqla 18 kritik sahəni əhatə edən Çinin yeni doktorantura modeli, universitet-sənaye əməkdaşlığını da tamamilə yeni səviyyəyə qaldırıb. Son üç ildə 50-dən çox mühəndislik kolleci yaradılıb və Tsinghua Universiteti kimi nəhənglər onlarla şirkətlə əməkdaşlıq edərək tələbələrin patent almasına şərait yaradıb; bu proqramlara indidən 20 minə yaxın mühəndislik tələbəsi cəlb edilib.
Mühəndislik və elmin kəsişdiyi nöqtələrdə tətbiq edilən bu yanaşma, akademik dünyada məhsulun təsirini ölçmək və standartlaşdırmaq kimi yeni müzakirələrə yol açsa da, böyük gələcək vəd edir. Əgər bu pilot layihələr uğurlu olarsa, Çinin yeni doktorantura modeli qlobal miqyasda elmi dərəcələrin verilmə meyarlarını kökündən dəyişdirərək, nəzəriyyədən çox faydalılığa və innovasiyaya önəm verən yeni bir eranın başlanğıcı ola bilər.
