Bir müddətdir ki, insanların gündəlik həyatında “ChatGPT” kimi danışdığını iddia edən insanlarla qarşılaşmış ola bilərsiniz. İndi isə süni intellekt dövrünün dilə təsiri ilə bağlı müzakirələr getdikcə daha konkret nümunələrlə qızışır. Son aylarda müxtəlif platformalardan aparılan tədqiqatlar və müşahidələr göstərir ki, insanların danışıq və yazma tərzi böyük dil modelləri tərəfindən yaradılan dilə bənzəməyə başlayır. Bu, sadəcə məlumatların təhlili ilə ortaya çıxan bir fenomen deyil. Belə ki, bu, internet icmalarında, ictimai xadimlərin müzakirələrində və hətta adi gündəlik həyatda şüurlu şəkildə hiss olunmağa başlayır.
İnsanlar süni intellekt kimi danışırlar
Bu müzakirənin elmi əsası Maks Plank İnsan İnkişafı İnstitutunun Adaptiv Mülahizə Mərkəzi tərəfindən dərc edilmiş bir araşdırmadır. Tədqiqat, ChatGPT-nin istifadəyə verilməsindən bəri 18 ay ərzində YouTube istifadəçilərinin söhbətlərində “bolster”, “comprehend”, “meticulous” və “swift” kimi müəyyən sözlərin istifadəsində nəzərəçarpacaq dərəcədə artım olduğunu göstərir. Tədqiqat insanların böyük dil modelləri ilə qarşılıqlı əlaqədə olduqları zaman söz seçimlərinin dəyişdiyini, yəni “ChatGPT-yə bənzər” hala gəldiyini göstərən kəmiyyət sübutları təqdim edir. Son nümunələr göstərir ki, bu təsir artıq gündəlik həyatda daha çox nəzərə çarpır. Məsələn, Reddit-dəki icma moderatorları yazıların getdikcə “Süni intellekt tonu” daşıdığını bildirirlər. Hətta qeyd olunur ki, bu tonu bəzən tamamilə insanlar tərəfindən yazılmış məzmunda aşkar etmək mümkündür. Deyə bilərik ki, bu, məşhur inancın əksinə olaraq, ChatGPT kimi “insan hiss edən” ağıllı varlıqlarla danışmağın iki tərəfli ünsiyyət olması ilə bağlıdır.
Böyük dil modelləri çox böyük məlumat dəstləri üzərində öyrədilir. Müəyyən sözlər və ya ifadələr bu məlumat dəstindəki müəyyən mətn növlərində çox tez-tez istifadə olunursa, model onlardan daha tez-tez istifadə etməyə “üstünlük verə” bilər. Bunun ən yaxşı nümunəsi yay aylarında Böyük Britaniya Parlamentində baş verən debatdır. Amerika siyasətində geniş yayılmış “Mən danışmaq üçün qalxıram” ifadəsinin Konqres üzvləri tərəfindən eyni gündə 26 dəfə istifadə edildiyi və bir qrup Konqres üzvü ChatGPT-dən istifadə etməkdə ittiham olunduğu məlum olub. Bu süni ton ticarətdə də müşahidə olunur. Sentyabr ayında bağlanan bəzi Starbucks mağazalarının qapılarına asılmış elanlarda süni sentimental ifadələr var idi və bunların süni intellekt tərəfindən yaradıldığı iddia edilirdi. Bunu sübut etmək çox çətindir, lakin süni intellekt üçün şişirdilmiş ifadələrdən istifadə etmək adi haldır.
Bütün bu tapıntıların ortaq cəhəti süni intellektin insanların dil seçimlərini, tonunu və ifadə tərzini incə şəkildə dəyişdirməsidir. “Hər şey, hər yerdə, eyni zamanda orta səviyyəyə çevrilir” adlı məqaləmdə bu məsələyə müxtəlif aspektlərdən yanaşmağa çalışdım. Həll yolunun nə olacağından əmin deyiləm, amma modellərin daha zəngin dil strukturlarını dəstəkləməsi vacibdir. Hal-hazırda demək olar ki, bütün modellər Qərb tərəfindən müəyyən edilmiş dildən istifadə edir.
