Rusiya uzun müddətdir planlaşdırdığı “suveren internet” sisteminə bir addım da yaxınlaşıb. Ölkənin rabitə orqanı olan Roskomnadzor, bu yaxınlarda bəzi regionlarda xarici vebsaytları və proqramları bloklayaraq bu sistemi sınaqdan keçirib. Qeyd edək ki, oxşar sistem Çində “Great Firewall” adı altında istifadə olunur, lakin ölkə vətəndaşları VPN-dən istifadə etməklə bu məhdudiyyətlərdən yan keçə bilərlər. Rus istifadəçiləri isə VPN-dən istifadə etməklə belə sərhədləri keçə bilmirlər. Beləliklə, Rusiya, Şimali Koreya kimi qlobal internet ilə tamamilə əlaqəsini kəsməyi düşünü rvə hətta bunun VPN ilə də pozulmasını istəmir.
ABŞ-da yerləşən Study of War (ISW) qeyri-hökumət təşkilatının məlumatına görə, sınaqlar Dağıstan, Çeçenistan kimi regionlarda həyata keçirilib. Bu regionlarda yaşayanlar isə WhatsApp, Telegram, YouTube və Google kimi məşhur xidmətlərə daxil olmaqda ciddi çətinliklərlə üzləşiblər. Hətta Rusiyanın aparıcı internet provayderlərindən biri olan “Yandex”in bəzi xidmətləri də bu qərardan təsirlənib. Rusiyanın rəqəmsal hüquqlar təşkilatı Roskomsvoboda qeyd edib ki, VPN-lərin böyük əksəriyyəti sınaq zamanı işləməyib, lakin bəzi VPN-lər hələ də giriş təmin edib.
Qeyd edək ki, sözü gedən bu VPN-lərin sayı və adları açıqlanmayıb. Digər tərəfdən, Rusiya son vaxtlar VPN istifadəsinə qarşı sərt tədbirlər görür. Hazırda ölkədə ən azı 197 VPN xidməti qadağan edilib və bu xidmətlərin bir çoxu Rusiyada Apple App Store mağazasından silinib. Bundan əlavə, mart ayında qəbul edilmiş qanun internet məhdudiyyətlərini aşmaq üçün məlumat yayma hərəkətlərini cinayət hesab edir. Bu qanuna isə VPN istifadəsi ilə bağlı məlumatların paylaşılması da daxildir.Təbii ki, bunların hamısı beynəlxalq insan haqları pozuntuları hesab olunur. Məlumatlara görə, Rusiya bu yaxınlarda internet trafikini məhdudlaşdırmaq üçün texniki imkanlarını təkmilləşdirmək üçün təxminən 648 milyon dollar sərmayə qoyub. O, həmçinin Rusiya vətəndaşlarını Qərb sosial media platformalarından uzaqlaşdıraraq hökumətin daha asan nəzarət edə biləcəyi yerli platformalara yönəltmək üçün səylərini davam etdirir.
