Özbəkistanda milyonlarla müştəriyə onlayn alış-veriş, fintech və qida çatdırılması təklif edən e-ticarət startapı Uzum 114 milyon dollar vəsait toplayaraq 1,16 milyard dollar dəyərində Özbəkistanın ilk “unicorn”-u oldu. Bilməyənlər üçün qeyd edək ki, Unicorn termini dəyəri 1 milyardı ötən startaplara deyilir.
Özbəkistanın 35 milyondan çox əhalisinin təxminən 60%-ni 30 yaşdan aşağı insanların təşkil etdiyini nəzərə alsaq, ölkə yeni startaplar üçün münbit zəmin təklif edir. Həmçinin ölkədə savadlılıq səviyyəsi də 100%-ə yaxındır, internetə giriş əmsalı 76%-dən və smartfonların nüfuzetmə nisbəti 75%-dən çoxdur. 2020-ci ildə Mərkəzi Asiya ölkəsində, 85%-i hələ ilkin mərhələdə olan təxminən 1200 startap var idi. Asiya İnkişaf Bankının hesablamalarına görə, fintech startapları 30% payla bazarda üstünlük təşkil edir, ikinci yerdə 27% ilə e-ticarət startapları gəlir.
Bununla belə, KPMG tərəfindən hazırlanan hesabata görə, sektorun 2022-ci ilin dekabrına qədər Özbəkistanın ümumi pərakəndə satış bazarının yalnız 2,2%-ni təşkil etməsinin səbəbləri arasında ölkədə e-ticarət xidmətlərinin inanılmaz çatışmazlığı yer alır. “Uzum” startapının həmtəsisçisi və baş icraçı direktoru Djasur Cumaevin sözlərinə görə, özbəklər ilk növbədə Instagram, TikTok və Telegram kimi sosial media proqramları vasitəsilə onlayn alış-veriş edirdilər. Müştərilər məhdud ehtiyat saxlama vahidləri (SKU) olan və danışmaq üçün heç bir maddi-texniki bazası olmayan sosial platformalarda qruplar halında satıcılarla əlaqə saxlayırdılar.
Djumaev bildirib ki, “Smartfonların nüfuzetmə nisbətinin yüksək olduğunu və telekommunikasiya infrastrukturunun mövcud olduğunu, lakin e-ticarət və müvafiq fintech-in olmadığını görmək bizim üçün sürpriz oldu”. Djumaev, bir şirkətin Amazon-un bir çox başqa ölkələrdə etdiklərini Özbəkistanda edə biləcəyi potensialını açıq şəkildə görüb. 2022-ci ilin oktyabrında istifadəyə verilən bazarın bu gün 8 milyondan çox aylıq aktiv istifadəçisi və 600.000-dən çox SKU təklif edən 9 mindən çox satıcısı var. Uzumun strategiya və biznesin inkişafı üzrə direktoru Nikolay Seleznev müqayisə üçün bildirir ki, ölkənin ən böyük küçə bazarında istənilən gündə təxminən 70.000 SKU mövcuddur.
