Təxminən 50 il əvvəl, 1976-cı ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində inşa edilən, dövrünün ən hündür binalarından biri olan AMP Mərkəzi sökülmədən təmir edilərək, təxminən iki dəfə böyük daxili məkana malik müasir bir quruluşa çevrilib. Beləliklə, Avstraliyanın Sidney şəhərində dünyanın ilk təkrar emal olunmuş göydələni inşa edilib.
Köhnə binaların struktur sistemlərini tamamilə ləğv edib müasir ehtiyacları ödəmək üçün yenidən dizayn etmək adi bir təcrübə olsa da, 185 metrlik göydələnin daxili sahəsini 45.000 m²-dən 102.000 m²-ə qədər artırmaq və doqquz mərtəbə əlavə etmək misli görünməmiş bir dəyişiklikdir. Dövrünün ən gözəl binalarından biri olan AMP Mərkəzi illər ərzində yararsız hala düşmüşdü. Binanın sökülməsi variantı nəzərdən keçirildi ki, 4500 işçisi daha müasir bir kompleksə köçsün. Lakin, layihə qrupu binanı sökmək əvəzinə, onu təkrar emal edərək 9000 nəfəri qəbul edə bilən müasir bir kompleksə çevirdi. Bu proses zamanı binanın orijinal strukturunun, o cümlədən sütunlar və tirlərin 65%-i və özəyinin 98%-i qorunub saxlanılıb.
Mövcud binanı söküb yenidən qurmaq əvəzinə təmir etmək çoxsaylı üstünlüklər təqdim edir. Tikinti müddəti təxminən 12 ay qısaldılıb və bu da fasiləsiz icarə gəliri ilə nəticələnib. Bu, həmçinin əlavə 100 milyon dollarlıq xərclərin qarşısını alıb. Ətraf mühit baxımından, ilkin tikinti zamanı yaranan 12.000 ton CO₂ emissiyası binanın içərisində qalıb və yenidənqurma prosesi zamanı əlavə karbon emissiyalarını aradan qaldırıb. Belə bir mürəkkəb layihəni həyata keçirmək üçün memarlar və mühəndislər binanın 4D rəqəmsal əkizini yaratdılar. Bu modeldə müxtəlif ssenarilər sınaqdan keçirilib, risklər qiymətləndirilib və model layihə boyunca yüzlərlə sensordan alınan məlumatlarla davamlı olaraq yenilənib. Bu, gözlənilməz tikinti problemlərinin tez bir zamanda qarşısını almağa imkan verib. Əlbəttə ki, köhnə bir göydələnin özəyinə qədər sökülməsi və ölçüsünün ikiqat artırılması ilə bağlı əhəmiyyətli çətinliklərdən biri də yol tıxaclarıdır. 4500 nəfər üçün kifayət olan lift sistemi 9000 nəfər üçün kifayət deyildi. Buna görə də, həll yolu ikimərtəbəli liftlərdə tapıldı. Bu liftlər həm tək, həm də cüt mərtəbəli iki ayrı girişlə xidmət göstərə bilər. Daha sürətli və daha səmərəli olduqları üçün doqquz əlavə lift şaxtası açmağa ehtiyac yox idi.
Binanın artırılmış oturacaq sahəsi mürəkkəb icazə prosesi sayəsində mümkün oldu. Binanın sahibi yaxınlıqdakı bir ərazidə yeni bir qüllə tikmək istədi, lakin layihə ətraf əraziyə kölgə salacağı səbəbindən rədd edildi. Bələdiyyə bu ərazidəki istifadə olunmamış tikinti hüquqlarının mövcud göydələnin təmiri və genişləndirilməsi üçün istifadəsinə icazə verib. Bu unikal strukturun mərkəzində aparılan möhkəmləndirmə və hərtərəfli yoxlamalar sayəsində binanın ömrü daha 50-60 il uzadıldı. Layihə 2022-ci ildə başa çatsa da, bu gün xəbərə çevrilir, çünki Böyük Britaniya tərəfindən verilən nüfuzlu Earthshot Mükafatı 2025-in “Tullantısız Dünyanın Yaradılması” kateqoriyasında seçilib. Ümid edirik ki, bu layihədən əldə edilən qazanc daha çox binanın qorunmasına və təkmilləşdirilməsinə ilham verəcək.
