Bu günün ən güclü süni intellekt modelləri minlərlə yüksək məhsuldarlıqlı çip, nəhəng məlumat bazaları və böyük enerji sərfiyyatı ilə işləsə də, öyrənmə səmərəliliyinə görə hələ də bir yaşlı körpədən geri qalır.
Alimlər hesab edirlər ki, bunun əsas səbəbi insan beyninin dünyanı öyrənmə üsulunun mövcud süni intellekt sistemlərindən köklü şəkildə fərqlənməsidir.
Körpələr çox az məlumatla öyrənirlər
Bir yaşlı körpə yeni bir əşyanı cəmi bir və ya iki dəfə gördükdən sonra onu tanıya bilir. O, ətraf mühiti qısa müşahidələr, toxunma, görmə və digər gündəlik təcrübələr vasitəsilə sürətlə öyrənir.
Müasir süni intellekt modelləri isə eyni bacarıqları əldə etmək üçün milyonlarla nümunəyə və çox böyük hesablama gücünə ehtiyac duyur. Bəzi iri modellərin təlimi hətta kiçik bir ölkənin elektrik istehlakına yaxın enerji tələb edir.
Süni intellekt körpələrin gözü ilə sınaqdan keçirildi
Meta, Stanford Universiteti, Tokio Universiteti və Fransanın École Normale Supérieure universitetinin tədqiqatçıları bu fərqi araşdırmaq üçün EgoBabyVLM Challenge adlı yeni qiymətləndirmə sistemi hazırlayıblar.
Bu layihədə vizual-dil modellərinə (VLM) körpələrin başına yerləşdirilmiş kameralar vasitəsilə çəkilmiş təxminən 1000 saatlıq real həyat görüntüləri təqdim olunub.
Məqsəd süni intellektin ətraf mühiti insanlar kimi anlayıb-anlamadığını yoxlamaq idi.
Nəticələr göstərib ki, ən qabaqcıl modellər belə laboratoriyada hazırlanmış təmiz məlumatlarla müqayisədə real həyatın mürəkkəb görüntülərində gözlənilən nəticəni göstərə bilməyiblər.
Körpələr yalnız şəkillərə baxmır
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, körpələrin öyrənməsi yalnız gördükləri ilə məhdudlaşmır.
Onlar eyni anda:
- valideynlərinin danışığını dinləyirlər;
- baxış istiqamətini izləyirlər;
- əl hərəkətlərindən məna çıxarırlar;
- toxunma, görmə və eşitmə məlumatlarını birlikdə emal edirlər;
- keçmiş və gələcək hadisələr haqqında danışılanları da yadda saxlayırlar.
Bu çoxşaxəli öyrənmə üsulu hazırkı süni intellekt sistemlərində demək olar ki, mövcud deyil.
Dil öyrənmək kifayət etmir
2023-cü ildə təqdim olunan BabyLM layihəsi göstərmişdi ki, süni intellekt məhdud həcmdə məlumatla insan dili öyrənə bilir.
Lakin yeni araşdırmalar göstərir ki, dili mənimsəmək real dünyanı anlamaq üçün kifayət etmir.
MIT tədqiqatçısı Coşua Tenenbaum hesab edir ki, müasir modellər məlumatlarda nümunələri uğurla aşkarlasalar da, ümumi məntiq, fiziki hadisələri anlama, sosial münasibətləri dərk etmə kimi bacarıqlarda hələ də körpələrdən xeyli geri qalırlar.
Gələcəyin süni intellekti körpələrdən ilham ala bilər
Tədqiqatçılar artıq körpələrin öyrənmə üsullarını təqlid edən yeni süni intellekt modelləri üzərində işləyirlər.
İlkin nəticələr göstərir ki, bu yanaşma səbəb-nəticə əlaqələrini, obyektlərin hərəkətini və fiziki qanunauyğunluqları daha effektiv öyrənməyə imkan verir.
Alimlər hesab edirlər ki, gələcəkdə məhz bu prinsip əsasında hazırlanan süni intellekt sistemləri daha az enerji sərf edəcək, daha az məlumatla öyrənəcək və real dünyanı bugünkü modellərdən daha yaxşı başa düşə biləcək.
