Kardiostimulyatorlar bu gün milyonlarla insanın həyatını xilas edən ən vacib tibbi cihazlar arasındadır. Lakin, bu cihazlar hələ də cərrahi yolla implantasiya edilir və birbaşa ürək toxuması ilə təmasda olmaqla işləyir. Buna görə də, tədqiqatçılar uzun müddətdir ki, daha təhlükəsiz, cərrahi olmayan alternativlər üzərində işləyirlər. ABŞ-ın aparıcı təhsil və tədqiqat müəssisələrindən biri olan MIT-də hazırlanmış yeni texnologiya bu günə qədər ən perspektivli alternativlərdən biri kimi seçilir. Bunun səbəbi, MIT-də hazırlanmış yeni sistemin cərrahi müdaxilə tələb etməməsidir.
Bunun əvəzinə, dəriyə stiker kimi yapışdırılmış kiçik bir ultrasəs cihazı kardiostimulyatorun əvəzedicisi kimi çıxış edir. Nature Biomedical Engineering jurnalında dərc olunan tədqiqatlarda təqdim edilən sistem, poçt markası ölçüsündə geyilə bilən ultrasəs cihazından ibarətdir. Ənənəvi kardiostimulyatorlardan fərqli olaraq, bu texnologiya “sonogenetika” adlanan metodla işləyən elektrik impulsları əvəzinə fokuslanmış səs dalğalarından istifadə edir. Bu metodda ürək hüceyrələri müəyyən ultrasəs tezliklərinə cavab vermək üçün genetik olaraq dəyişdirilir.
Tədqiqatçılar ürək hüceyrələrinə xüsusi ion kanalları əlavə edən gen terapiyası tətbiq edirlər. Dəridəki ultrasəs yamağı siqnal göndərdikdə, bu kanallar açılır və kalsium hüceyrələrə daxil olmağa başlayır. Ürək hüceyrələrinin yığılmasına səbəb olan əsas bioloji mexanizm bu olduğundan, sistem ürəyin ritmini birbaşa idarə edə bilir. MIT komandasının məlumatına görə, keçmişdə ultrasəs istifadə edərək oxşar təcrübələr aparılsa da, onlar kifayət qədər güclü və ardıcıl nəticələr verməyib. Lakin sonogenetik yanaşma ultrasəs siqnallarının hüceyrələr üzərində daha dəqiq işləməsinə imkan verir. Laboratoriya testlərində əldə edilən nəticələr də bu izahları dəstəkləyir. Tədqiqatçılar gələcəkdə bu sistemin iki mərhələli bir prosesdə istifadə edilə biləcəyinə inanırlar. Birinci mərhələdə xəstəyə birdəfəlik gen terapiyası veriləcək və sonra şəxs sinəsində kiçik bir ultrasəs stikeri daşıyacaq. Beləliklə, ürək ritmi heç bir cərrahi implant olmadan xaricdən idarə oluna bilər.
Digər tərəfdən, bu, bu yaxınlarda təqdim edilən yeganə diqqətəlayiq geyilə bilən ultrasəs texnologiyası deyil. Kaliforniya San Dieqo, Stanford və Oksford Universitetlərindən olan tədqiqatçılar da “UPatch” adlı yeni bir ultrasəs yamağı hazırlayıblar. “Nature Biotechnology” jurnalında dərc olunmuş bu tədqiqat xüsusilə yüksək riskli hamiləliklərin monitorinqinə yönəlib. UPatch saatlarla dölün qan axınını və dölün inkişafını davamlı olaraq izləyə bilir. Tədqiqatçılar cihazın ən diqqətəlayiq xüsusiyyətinin dölün və göbək bağının avtomatik olaraq izlənilməsi qabiliyyəti olduğunu söyləyirlər. Bu, ənənəvi ultrasəs cihazlarında olduğu kimi daimi mütəxəssis rəhbərliyinə ehtiyacı aradan qaldırır. Hər iki texnologiya hazırda inkişafın ilkin mərhələsindədir. Lakin, ardıcıl olaraq həyata keçirilən bu layihələr simsiz, geyilə bilən və davamlı işləyən ultrasəs sistemlərinin səhiyyə texnologiyalarının gələcəyində əhəmiyyətli rol oynaya biləcəyini göstərir.
