İsveçrəli gənc dizaynerlər yay aylarında şəhərlərin həddindən artıq isinməsi probleminə qarşı maraqlı həll yolu hazırlayıblar. Onların yaratdığı xüsusi terrakota kərpiclər ətrafdakı havanı təbii üsulla 9 dərəcəyədək soyuda bilir.
Təbii buxarlanma prinsipi ilə işləyir
Blocº adlanan layihə İsveçrənin Sürix İncəsənət Universitetində təhsil alan Andrin Ştoker və Lük Şvaytser tərəfindən hazırlanıb. Modullar 3D çap texnologiyası ilə terrakotadan istehsal olunur.
Texnologiya əsrlərdir istifadə olunan buxarlanma yolu ilə soyutma prinsipinə əsaslanır. Terrakotanın məsaməli quruluşu suyu özünə çəkərək saxlayır. İsti hava nəm səthdən keçərkən su tədricən buxarlanır və ətraf mühitdən istiliyi alaraq havanın temperaturunu aşağı salır.
Müəlliflərin sözlərinə görə, əlverişli hava şəraitində sistem ətraf havanı təxminən 9 dərəcə Selsi soyuda bilir.
Günəş enerjisi ilə işləyir
Hər bir modul kiçik ventilyatorlarla təchiz edilib. Bu ventilyatorlar günəş panelləri vasitəsilə enerji alır və hava dövranını gücləndirərək soyutma effektini artırır.
Sistem eyni zamanda yağış sularını toplayıb təkrar istifadə edə bilir. Bu da həm suya qənaət etməyə, həm də texnologiyanın ekoloji cəhətdən daha səmərəli olmasına imkan yaradır.
Kondisionerə alternativ ola bilər
Ənənəvi kondisionerlərdən fərqli olaraq, Blocº nə soyuducu qazlardan istifadə edir, nə də elektrik şəbəkəsinə qoşulmağa ehtiyac duyur. Bu səbəbdən sistem həm enerji sərfiyyatını, həm də ətraf mühitə təsiri minimuma endirir.
Şəhərlərdə istifadə olunması planlaşdırılır
Layihə müəllifləri bu modulların xüsusilə yay aylarında yüksək temperaturdan əziyyət çəkən ictimai məkanlarda quraşdırılmasını təklif edirlər. Bunlara:
- avtobus dayanacaqları;
- şəhər meydanları;
- piyada zonaları;
- məktəb həyətləri;
- digər ictimai məkanlar daxildir.
Texnologiyanın əsas məqsədi asfalt, beton və binaların istiliyi toplaması nəticəsində yaranan “şəhər istilik adası” effektini azaltmaqdır.
Hələlik prototip mərhələsindədir
Blocº hazırda prototip mərhələsindədir. Yaxın gələcəkdə layihənin real şəhər şəraitində genişmiqyaslı sınaqlarının keçirilməsi planlaşdırılır. Testlər zamanı müxtəlif rütubət, külək və hava şəraiti altında sistemin effektivliyi qiymətləndiriləcək.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu texnologiya şəhərlərin yaşıllaşdırılması və müasir şəhərsalma həllərini tam əvəz edə bilməsə də, iqlim dəyişikliyi fonunda ekstremal istilərin təsirini azaltmaq üçün faydalı əlavə həllərdən biri ola bilər.
