Çin avtomobil nəhəngləri Formula 1-ə gəlir?

Çinin ən böyük avtomobil istehsalçılarından olan BYD və Geely Formula 1 Dünya Çempionatına qoşulmaq üçün Beynəlxalq Avtomobil Federasiyası (FIA) ilə əlaqə saxlayıb. FIA prezidenti Məhəmməd bin Sulayem hər iki şirkətin yarışlara maraq göstərdiyini təsdiqləyib. Onun sözlərinə görə, BYD mövcud komandalardan birini satın almaq əvəzinə, öz Formula 1 komandasını yaratmaq istəyir.

Bununla belə, Formula 1-də 12-ci komandanın qəbul edilməsi üçün hələlik rəsmi müraciət prosesi açılmayıb. Buna görə də Çin istehsalçılarının çempionata nə vaxt və hansı şərtlərlə qoşula biləcəyi məlum deyil.

BYD-nin Formula 1-ə marağı yeni deyil. Mart ayında şirkətin beynəlxalq avtomobil yarışlarına daxil olmaq imkanlarını araşdırdığı, mövcud komandalardan birini satın almaq və ya sıfırdan yeni komanda yaratmaq variantlarını qiymətləndirdiyi bildirilmişdi.

Apreldə BYD-nin icraçı vitse-prezidenti Stella Li Formula 1-in baş direktoru Stefano Domenikali ilə Şanxayda görüşdüyünü təsdiqləmişdi. O, Formula 1-ə qoşulmağın şirkətin nəzərdən keçirdiyi variantlardan biri olduğunu açıqlamışdı. Lakin iyul ayında verilən məlumatlarda hələ konkret layihənin hazırlanmadığı qeyd edilmişdi.

FIA prezidenti Məhəmməd bin Sulayem BYD rəhbərliyinə mövcud Formula 1 komandalarından birini satın almağı təklif etdiyini, lakin şirkətin bu varianta maraq göstərmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Çin istehsalçısı yarışlarda öz adı və texnologiyaları ilə təmsil olunmaq istəyir.

Bin Sulayem BYD-dən yeni komandanın yaradılmasının maliyyə və texniki baxımdan mümkün olduğunu göstərən ciddi layihə hazırlamağı tələb edib. Belə bir layihə komandanın infrastrukturu, maliyyələşdirilməsi, texniki imkanları və uzunmüddətli fəaliyyət planını əhatə etməlidir.

BYD-nin xüsusi müşaviri Alfredo Altavilla da daha əvvəl şirkətin Formula 1-ə yalnız reklam məqsədilə qoşulmaq niyyətində olmadığını bildirmişdi. Onun sözlərinə görə, BYD üçün çempionatda iştirak yalnız şirkətin inkişaf etdirdiyi texnologiyaların yarış avtomobillərinə real töhfə verəcəyi halda məna daşıyacaq.

BYD ilə yanaşı, Geely də Formula 1-ə maraq göstərən Çin istehsalçıları arasındadır. Ötən il 3,02 milyon avtomobil satdığı bildirilən Geely qrupu Volvo, Polestar və Lotus kimi avtomobil markaları ilə əlaqəli geniş biznes strukturuna malikdir.

Xüsusilə Lotus markasının Formula 1 tarixində mühüm yer tutması Geely-nin mümkün iştirakını daha maraqlı edir. Bununla belə, şirkətin yeni komanda yaratmaq, mövcud komandanı satın almaq və ya başqa formada çempionata qoşulmaq istədiyi hələ açıqlanmayıb.

FIA prezidenti Çin istehsalçılarına xüsusi güzəştlərin tətbiq olunmayacağını da vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, BYD və Geely-nin mümkün müraciətləri digər namizədlərlə eyni qaydada qiymətləndiriləcək və mövcud tələblər onların iştirakını asanlaşdırmaq məqsədilə dəyişdirilməyəcək.

Bununla yanaşı, bin Sulayem Formula 1-ə qoşulacaq növbəti yeni komandanın Çindən olmasını istədiyini gizlətməyib. O, Çinin elektrikli avtomobil texnologiyalarında sürətli inkişafını və Şanxayda keçirilən Çin Qran-prisini bu istəyin əsas səbəbləri arasında göstərib.

BYD-nin Formula 1-ə daxil olması qarşısında duran əsas məsələlərdən biri isə çempionatın gələcək mühərrik qaydalarıdır.

2026-cı il mövsümündən qüvvəyə minən yeni güc qurğusu qaydaları daxiliyanma mühərriki ilə elektrik sisteminin güc paylarının təxminən bərabərləşdirilməsini nəzərdə tutur. Yeni qaydalara əsasən, elektrik mühərrikinin gücü 350 kVt səviyyəsinə yüksəldilib.

Bu dəyişiklik elektrik mühərrikləri, enerji bərpası sistemləri və batareya texnologiyaları sahəsində təcrübəyə malik avtomobil istehsalçıları üçün yeni imkanlar yaradır. BYD də məhz bu sahələrdəki texnoloji üstünlüklərini Formula 1-də nümayiş etdirməkdə maraqlı ola bilər.

Lakin FIA gələcək mövsümlərdə elektrik enerjisinin rolunu yenidən azaltmaq imkanlarını müzakirə edir. İyun ayında aparılan müzakirələrdə 2027 və 2028-ci illər üçün güc bölgüsünün daxiliyanma mühərrikinin xeyrinə 60/40 nisbətinə dəyişdirilməsi istiqamətində razılıq əldə olunduğu bildirilir.

Məhəmməd bin Sulayem 2031-ci ildə, mümkün olarsa 2030-cu ildən etibarən, davamlı yanacaqla işləyən V8 mühərriklərinə və daha məhdud elektrik dəstəyinə keçidi dəstəkləyir.

Formula 1-in baş direktoru Stefano Domenikali isə gələcək mühərrik qaydaları ilə bağlı müzakirələrin ilin sonuna qədər daha konkret nəticələr verəcəyini gözlədiyini açıqlayıb.

Bu istiqamətdə mümkün dəyişikliklər BYD üçün əlavə suallar yaradır. Şirkət Formula 1-i batareya texnologiyalarını və elektrik güc sistemlərini inkişaf etdirmək üçün platforma kimi qiymətləndirə bilər. Elektrik sistemlərinin rolunun azaldılması isə belə bir strategiyanın cəlbediciliyinə təsir göstərə bilər.

Formula 1-ə yeni komanda kimi qoşulmağın mürəkkəbliyi son illərdəki nümunələrdən də görünür. Çempionata ən son daxil olan komanda General Motors tərəfindən dəstəklənən Cadillac olub.

Cadillac FIA-nın 2023-cü ildə başladığı müraciət və qiymətləndirmə prosesindən sonra 2026-cı il mövsümündə Formula 1-in 11-ci komandası kimi yarışlara qoşulub. ABŞ istehsalçısı öz güc qurğusunu hazırlayana qədər Ferrari mühərriklərindən istifadə edir.

Audi isə fərqli yol seçərək yeni komanda yaratmaq əvəzinə, mövcud Sauber komandasını ələ keçirib və 2026-cı ildən Formula 1-də öz adı ilə iştirak etməyə başlayıb.

Bu nümunələr BYD və Geely-nin qarşısında müxtəlif seçimlərin olduğunu göstərir. Lakin yeni komandanın yaradılması yalnız FIA-nın texniki və maliyyə tələblərinə cavab verməklə məhdudlaşmır. Formula 1-in kommersiya maraqları və mövcud komandaların mövqeyi də prosesdə mühüm rol oynayır.

Hazırda BYD və Geely-nin Formula 1-ə qoşulmaq üçün rəsmi müraciət təqdim etdiyi açıqlanmayıb. Şirkətlərin marağı təsdiqlənsə də, layihələrin reallaşıb-reallaşmayacağı gələcək danışıqlardan və çempionatın yeni iştirakçılarla bağlı qərarlarından asılı olacaq.