Nvidia-da skandal bitmir: Şirkət süni tələbat yaratmaqda ittiham olunur
Nvidia öz məhsullarına süni tələbat yaradır? Şirkətin investisiya strategiyası mübahisə doğurub
Süni intellekt çipləri bazarının aparıcı şirkətlərindən olan Nvidia bu dəfə investisiya strategiyası ilə bağlı iddialarla gündəmə gəlib. The Wall Street Journal (WSJ) nəşrinə istinadən yayılan məlumatlarda şirkətin süni intellekt müəssisələrinə investisiya yatıraraq öz məhsullarına dolayı yolla əlavə tələbat yaratdığı iddia olunur. Bu strategiyanın həm qrafik prosessorlar, həm də yaddaş bazarındakı təchizat problemlərinə təsir göstərə biləcəyi bildirilir.
İddialara əsasən, Nvidia süni intellekt infrastrukturu quran şirkətlərə maliyyə dəstəyi göstərir. Həmin müəssisələr isə əldə etdikləri vəsaitin bir hissəsini Nvidia-nın qrafik prosessorlarını və süni intellekt sürətləndiricilərini almağa sərf edirlər. Nəticədə şirkətin yatırdığı kapitalın müəyyən hissəsi məhsul satışları vasitəsilə yenidən Nvidia-ya qayıdır.
Maliyyə sektorunda bu cür mexanizm dövri maliyyələşdirmə (circular financing) adlandırılır. Belə razılaşmalar özlüyündə qanunsuz hesab edilmir. Lakin investisiya alan şirkətlərin maliyyə dayanıqlığı zəif olduqda və məhsullara tələbat əsasən bu investisiyalar hesabına formalaşdıqda ciddi risklər yarana bilər.
Yayılan məlumatlarda Nvidia-nın keçmiş baş direktoru Censen Huanq ilə şirkətin maliyyə direktoru Kollet Kress arasında bu strategiya ilə bağlı fikir ayrılıqlarının olduğu iddia edilir.
Məlumata görə, Kress dövri maliyyələşdirmə razılaşmalarının süni tələbat yaratmasından və Nvidia üçün uzunmüddətli maliyyə risklərinə səbəb olmasından narahat olub. O, investisiya hesabına sürətlə böyüyən bəzi süni intellekt şirkətlərinin gələcəkdə bahalaşan hesablama avadanlıqlarını almaq üçün kifayət qədər maliyyə imkanına malik olmayacağını düşünürdü.
İddialarda Kressin OpenAI ilə əlaqələndirilən 250 milyard dollarlıq razılaşmanın miqyasının azaldılmasını istədiyi də bildirilir. Onun müəyyən regionlarda məlumat mərkəzlərinin tikintisini maliyyələşdirmə şərtlərindən biri kimi irəli sürdüyü qeyd olunur. Bununla belə, sözügedən məbləğin və razılaşma şərtlərinin müstəqil təsdiqi təqdim edilən məlumatlarda yer almır.
Censen Huanqın isə bu strategiyanı Nvidia-nın bazardakı mövqeyini qorumaq üçün vacib hesab etdiyi iddia olunur. Xüsusilə böyük süni intellekt şirkətlərinin öz ehtiyaclarına uyğun xüsusi prosessorlar hazırlamağa başlaması Nvidia üçün rəqabət təzyiqini artırır.
Google, Amazon və digər böyük texnologiya şirkətləri artıq müəyyən süni intellekt tapşırıqları üçün öz çiplərindən istifadə edirlər. Belə bir şəraitdə Nvidia-nın müştərilərinin alternativ texnologiyalara keçməsi şirkətin gələcək satışlarına təsir göstərə bilər.
Digər mühüm məsələ Nvidia-nın yarımkeçirici istehsalçısı TSMC ilə əməkdaşlığıdır. Nvidia qabaqcıl prosessorlarının istehsalı üçün TSMC-nin istehsal güclərindən istifadə edir. Böyük həcmdə istehsal sifarişlərinin əvvəlcədən planlaşdırılması isə gələcək tələbat gözləniləndən aşağı olduqda maliyyə riski yarada bilər.
İddialara görə, dövri maliyyələşdirmə razılaşmaları Nvidia-nın məhsullarına tələbatı dəstəkləməklə bu riskləri azaltmaq məqsədi daşıyıb. Lakin belə mexanizmlər investisiya alan müəssisələrin gəlirliliyi zəif olduqda davamlı olmaya bilər.
Məsələnin yaddaş bazarı ilə əlaqəsi də diqqət çəkir. Nvidia-nın süni intellekt sürətləndiricilərində yüksək ötürmə qabiliyyətli HBM yaddaşlarından geniş istifadə olunur. Süni intellekt məlumat mərkəzlərinə tələbatın artması Samsung, SK hynix və Micron kimi istehsalçıların istehsal güclərinin daha böyük hissəsini HBM və server yaddaşlarına yönəltməsinə səbəb olur.
Bu isə fərdi kompüterlər və digər istehlakçı cihazları üçün nəzərdə tutulan standart DRAM məhsullarının təchizatına əlavə təzyiq göstərə bilər. Bununla belə, Nvidia-nın yaddaş qiymətlərini qəsdən artırdığı və ya bazarı qanunsuz şəkildə manipulyasiya etdiyi barədə təsdiqlənmiş nəticə yoxdur.
Şirkətin rəhbərliyində baş verən son dəyişikliklər fonunda bu iddialar daha çox diqqət çəkir. Censen Huanqın istefasından sonra müvəqqəti baş direktor vəzifəsini maliyyə direktoru Kollet Kress icra edir.
Kressin əvvəllər narahatlıq ifadə etdiyi bildirilən investisiya mexanizmlərinə indi hansı yanaşmanı tətbiq edəcəyi maraq doğurur. Şirkətin gələcəkdə süni intellekt müəssisələrinə maliyyə dəstəyini azaltması və ya investisiya şərtlərini sərtləşdirməsi Nvidia məhsullarına olan tələbatın strukturuna təsir göstərə bilər.
Lakin belə dəyişikliklərin qlobal yaddaş çatışmazlığını qısa müddətdə aradan qaldıracağını söyləmək mümkün deyil. DRAM və HBM bazarlarında vəziyyət ümumi süni intellekt investisiyalarından, istehsalçıların qərarlarından və yeni istehsal güclərinin istifadəyə verilməsindən də asılıdır.
Hazırda yayılan məlumatlar Nvidia-nın investisiya strategiyası ilə bağlı iddiaları əhatə edir. Şirkətin qanunsuz bazar manipulyasiyası həyata keçirdiyinə dair rəsmi hüquqi nəticə açıqlanmayıb.

