RAM qiymətləri daha da arta bilər: Yaddaş böhranının 2028-ci ilə qədər davam edəcəyi gözlənilir
RAM bazarında böhran dərinləşir: DDR5 çipləri 5 dəfədən çox bahalaşıb, ucuzlaşma 2028-ci ilə qala bilər
Qlobal yaddaş bazarında yaşanan təchizat böhranı qarşıdakı aylarda daha ciddi səviyyəyə çata bilər. Yaddaş məhsulları istehsalçısı TeamGroup-un baş direktoru Çen Çinq-ven (Chen Ching-wen) DRAM çatışmazlığının 2027-ci ildə daha da kəskinləşəcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Onun sözlərinə görə, qiymətlər yüksək səviyyədə qalacaq və bəzi müştərilər daha çox pul ödəməyə hazır olsalar belə, ehtiyac duyduqları yaddaş məhsullarını əldə etməkdə çətinlik çəkəcəklər.
Şirkət rəhbəri bu proqnozu noyabrın 2-də keçirilən maliyyə nəticələri toplantısında səsləndirib. Taiwan Economic Daily News nəşrinin məlumatına əsasən, yaddaş bazarında ən ciddi təchizat problemlərinin 2026-cı ilin son rübündən 2027-ci ilin ikinci rübünün sonuna qədər davam edəcəyi gözlənilir. Çen Çinq-ven hesab edir ki, bazar böhranın ən ağır mərhələsini hələ yaşamayıb və 2027-ci il ərzində qiymətlərin əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması gözlənilmir.
Problemin əsas səbəblərindən biri süni intellekt infrastrukturuna yatırılan investisiyaların sürətlə artmasıdır. Böyük süni intellekt modellərinin öyrədilməsi və işlədilməsi üçün qurulan məlumat mərkəzləri yüksək həcmdə operativ yaddaşa ehtiyac duyur. Xüsusilə yüksək ötürmə qabiliyyətinə malik HBM yaddaşlarına tələbatın artması qlobal istehsal güclərinin bölüşdürülməsinə təsir göstərir.
Samsung, SK hynix və Micron kimi aparıcı istehsalçılar daha yüksək gəlirlilik təmin edən HBM və server yaddaşlarının istehsalına üstünlük verirlər. Nəticədə fərdi kompüterlər, noutbuklar və digər istehlakçı cihazları üçün nəzərdə tutulan standart DRAM məhsullarına ayrılan istehsal gücü məhdudlaşır.
TrendForce-un məlumatlarına görə, HBM yaddaşlarının istehsalı standart DRAM çipləri ilə müqayisədə daha çox yarımkeçirici lövhə (wafer) istehsal gücü tələb edir. Bu isə mövcud zavodların ümumi yaddaş tələbatını qarşılamaq imkanlarını azaldır.
Bazarda baş verən dəyişikliklər TeamGroup-un maliyyə göstəricilərində də özünü göstərir. Şirkətin 2026-cı ilin ilk doqquz ayı üzrə gəlirlərində korporativ müştərilərin payı 64,6 faizə yüksəlib. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici cəmi 24,6 faiz təşkil edirdi.
TeamGroup-un açıqladığı rüblük gəlir təxminən 10,14 milyard Tayvan dollarına çatıb. Şirkətin ümumi mənfəət marjası isə 49,27 faiz olub. Bu göstəricilər yaddaş bazarında korporativ müştərilərin və yüksək qiymətli məhsulların rolunun artdığını nümayiş etdirir.
Təchizat çatışmazlığının təsiri yaddaş qiymətlərində də açıq şəkildə görünür. Məlumatlara əsasən, 16 giqabitlik, yəni 2 GB tutumlu DDR5 yaddaş çiplərinin müqavilə qiyməti 2025-ci ilin oktyabrında təxminən 8,70 dollar olduğu halda, 2026-cı ilin sentyabrında 48 dollara yüksəlib.
Beləliklə, bir ildən az müddətdə DDR5 çiplərinin qiyməti 5,5 dəfədən çox artıb. Lakin bu rəqəmlər mağazalarda satılan hazır RAM modullarının deyil, istehsalçılar arasında bağlanan müqavilələr üzrə yaddaş çiplərinin qiymətlərini əks etdirir. Buna görə də pərakəndə bazarda qiymət artımının eyni səviyyədə olacağını demək düzgün deyil.
TeamGroup rəhbərinin proqnozuna əsasən, DRAM bazarında tələb və təklif arasındakı tarazlıq ən tez 2028-ci ilin ikinci yarısında bərpa oluna bilər. TrendForce da yeni zavodların tikintisinə və mövcud istehsal güclərinin artırılmasına baxmayaraq, 2028-ci ilə qədər DRAM təklifində ciddi genişlənmə gözləmir.
Yeni istehsal müəssisələrinin istifadəyə verilməsi uzunmüddətli proses olduğundan şirkətlər artan tələbatı qısa müddətdə qarşılaya bilmirlər. Bundan başqa, süni intellekt üçün nəzərdə tutulan yaddaş məhsullarına üstünlük verilməsi istehlakçı bazarındakı çatışmazlığın daha uzun müddət davam etməsinə səbəb ola bilər.
Mövcud vəziyyət xüsusilə yeni kompüter toplamaq, noutbukun operativ yaddaşını artırmaq və ya digər yaddaş komponentlərini yeniləmək istəyən istifadəçilər üçün əlavə xərclər yarada bilər. Yaddaş çiplərinin bahalaşması kompüterlərin və bəzi digər elektron cihazların istehsal xərclərinə də təsir göstərə bilər.
Bununla belə, 2027 və 2028-ci illərdə qiymətlərin hansı səviyyədə olacağı hələ dəqiq məlum deyil. Bazarın gələcək vəziyyəti süni intellekt məlumat mərkəzlərinə investisiyaların sürətindən, istehlakçı tələbatından və yeni istehsal güclərinin nə vaxt istifadəyə veriləcəyindən asılı olacaq.

