Dünyanın ən böyük pilotsuz yük təyyarəsi ilk uçuşunu həyata keçirib
Çin 5 ton yük daşıyan nəhəng pilotsuz təyyarəni sınaqdan keçirib
Çinin Air White Whale şirkəti tərəfindən hazırlanan W5000 adlı pilotsuz yük təyyarəsi ilk sınaq uçuşunu uğurla tamamlayıb. Dünyanın ən böyük pilotsuz yük təyyarəsi kimi təqdim edilən W5000 5 tona qədər yük daşıya və 2600 kilometr məsafə qət edə bilir. Şirkət yeni təyyarənin ənənəvi yük daşımaları ilə müqayisədə logistika xərclərini 60 faizdən çox azalda biləcəyini iddia edir.
W5000-in ilk texniki sınaq uçuşu noyabrın 14-də Çinin Daxili Monqolustan Muxtar Bölgəsində həyata keçirilib. Təyyarə təxminən 600 metrlik uçuş zolağında sürətləndikdən sonra havaya qalxıb, 2000 metr hündürlüyə çatıb və 30 dəqiqə havada qaldıqdan sonra təhlükəsiz şəkildə eniş edib.
Sınaq zamanı təyyarənin avtonom uçuş imkanları, məlumat ötürmə sistemləri və müxtəlif avadanlıqlarının qarşılıqlı fəaliyyəti yoxlanılıb. Xüsusilə Çin istehsalı olan mühərrikin, uçuş idarəetmə sistemlərinin, avionika və rabitə avadanlıqlarının yerüstü idarəetmə mərkəzi ilə koordinasiyası qiymətləndirilib.
W5000 böyük həcmli yüklərin regional və regionlararası daşınması üçün hazırlanıb. Təyyarənin maksimal faydalı yük tutumu 5 ton, uçuş məsafəsi isə 2600 kilometr təşkil edir. Onun yük bölməsinin həcmi 65 kubmetrdən çoxdur. Bu göstəricilər W5000-in böyük pilotsuz yük təyyarələri seqmentində diqqətçəkən layihələrdən biri olduğunu göstərir.
Təyyarənin əsas xüsusiyyətlərindən biri yerli istehsal komponentlərindən istifadə edilməsidir. Air White Whale şirkətinin məlumatına görə, W5000-in hazırlanmasında istifadə olunan 220 min detalın hamısı Çin istehsalçılarından tədarük edilir. Buraya mühərrik, uçuş idarəetmə sistemi, avionika və rabitə avadanlıqları da daxildir.
W5000 Çin istehsalı turbovintli mühərriklə təchiz olunub. Təyyarənin gövdəsində isə karbon lifli kompozit materiallardan geniş istifadə edilib. Şirkətin açıqlamasına əsasən, gövdə konstruksiyasının təxminən 65 faizini bu materiallar təşkil edir. Belə yanaşma konstruksiyanın möhkəmliyini qorumaqla yanaşı, ümumi çəkini azaltmağa və yükdaşıma imkanlarını artırmağa xidmət edir.
Təyyarə göyərtədə pilot olmadan uçuş həyata keçirmək üçün layihələndirilib. Onun idarə edilməsi avtonom sistemlər və yerüstü nəzarət mərkəzləri vasitəsilə təmin olunur. Bu isə ənənəvi yük təyyarələrində tələb olunan ekipaj və kokpit avadanlıqları ilə bağlı bəzi xərclərin azaldılmasına imkan yaradır.
Air White Whale şirkətinin hesablamalarına görə, W5000-in bir ton yükün bir kilometr məsafəyə daşınması üzrə logistika xərci oxşar tutumlu ənənəvi yük təyyarələrindən 60 faizdən çox aşağı ola bilər. Şirkət bu üstünlüyü ekipaj xərclərinin azalması, yüngül kompozit konstruksiya və daha səmərəli istismar imkanları ilə əlaqələndirir. Bununla belə, göstərilən qənaət hələlik istehsalçının proqnozlarına əsaslanır və real kommersiya uçuşlarında təsdiqlənməlidir.
W5000-in regional logistika, şəhərlərarası yük daşımaları, temperatur rejimi tələb edən məhsulların çatdırılması və fövqəladə hallar zamanı yardım yüklərinin daşınması üçün istifadə edilməsi planlaşdırılır. Xüsusilə uzaq bölgələrə sürətli çatdırılma və ənənəvi hava nəqliyyatının baha başa gəldiyi marşrutlar yeni təyyarənin potensial tətbiq sahələri hesab olunur.
Şirkət W5000 üçün indiyədək 835 niyyət məktubu aldığını açıqlayıb. Bu müraciətlər arasında Çinin logistika şirkətlərinin də marağı olduğu bildirilir. Lakin niyyət məktubları yekun satış müqaviləsi hesab edilmir və bütün müraciətlərin real sifarişə çevriləcəyi hələ məlum deyil.
Air White Whale W5000-in kommersiya istismarına 2027-ci ilin sonuna qədər başlamağı hədəfləyir. Bunun üçün təyyarənin əlavə uçuş sınaqlarından keçməsi, təhlükəsizlik göstəricilərinin təsdiqlənməsi və müvafiq sertifikatların alınması tələb olunur.
W5000-in ilk uçuşu Çinin pilotsuz aviasiya sahəsində iri yük təyyarələrinin hazırlanmasına verdiyi əhəmiyyəti göstərir. Layihə uğurla kommersiyalaşdırılarsa, pilotsuz hava nəqliyyatı yalnız kiçik bağlamaların çatdırılması ilə məhdudlaşmayaraq tonlarla yükün uzun məsafələrə daşınmasında da daha geniş tətbiq oluna bilər.

