Tez-tez ekologiyanı qorumağın vacib oldğu ilə bağlı xəbərlər qarşımıza çıxır. Əksəriyyət üçün ekoloji problemlər əhəmiyyətli deyil. Lakin ekoloji vəziyyət günü-gündən daha da ağırlaşır. İnsanlar buna qeyri-ciddi yanaşsa da ortaya çıxmış statistik nəticələr çox acınacaqlı görünür. Çirklilik səbəbilə vəfat edən insan sayı müharibə, xəstəlik və digər amilləri geridə qoyur. Yediyimiz qidada, içdiyimiz suda belə dəfələrlə mikro-plastiklər və digər elementlər aşkarlanıb. 2000-ci illə müqayisə etdikdə atmosfer çirklənməsi səbəbilə ölən insan sayının təqribi 55-66% artdığı ehtimal edilir. The Lancet Planetary Health jurnalı bu mövzu ilə bağlı məqalə dərc edib. Aparılan araşdırmalara görə ekoloji problemlər səbəbi ilə 9 milyon insanın həyatını itirdiyi bildirilir.
Çirklilik artdıqca ekoloji problemlər daha çox ölümə səbəb olacaq
Qlobal çirklənmənin bərbad həddə olması ilə həyatını itirmiş şəxslərin çoxu əhalisi sıx olan ölkələrdə yaşayır. Üst sıralara Hindistan və Çin qərarlaşıb. Bu ölkələrdə uyğun olaraq 2,4 və 2,2 milyon insan çirlilik səbəbi ilə vəfat edib. Çad və Afrika regionunda isə hər yüz 100.000 insandan 300 nəfəri öz ekoloji problemlər səbəbindən həyatını itirir. Rəqəmlərin daha çox olduğu istisna edilmir. Sadəcə qeydə alınanlar bu qədərdir.
Sırf ekoloji problemlərdən qaynaqlanmış ən az ölüm sayı isə Bruney, Qətər və İslandiyada qeydə alınıb. Statistika 2019-cu ildə toplanmış məlumatlara əsasən tərtib olunub. Ümumilikdə isə 9 milyon insanın vəfat etdiyi qeyd edilir. Qlobal miqyasda baxdıqda ölüm halları bərabər paylanmayıb. Yaşayış səviyyəsi aşağı olan ölkələrdə ekoloji problemlər özünü daha çox göstərir. Çirklilik təsiri ilə bronxial astma, infarkt və digər damar xəstəliklərinin və ağciyər xərçəngi tipli problemlərin daha da şiddətləndiyi bildirilir. Ekoloji təsirlərin insan bədənində yaratmış olduğu arzuolunmaz xəstəlik və dəyişikliklərin gələcək nəsillərə də ötürülə biləcəyi qeyd edilib.
Yəqin ki, pandemiya dövründə müxtəlif ölkələrdə, elə Azərbaycanda da havadakı çirklilik səviyyəsinin azaldığını xatırlayırsınız. Bir neçə günlük də olsa avtomobillərin, müəssisələrin işləməməsi havanın xeyli təmizlənməsinə səbəb olmuşdu. O qədər insanın təkrar bənzər şəkildə qapanması və ya qapadılması bəlkə də mümkün deyil. Lakin nəticə çıxarmalıyıq ki, ata biləcəyimiz bir addım varsa bunu tək başına yox, birlikdə atmağımız vacibdir.
