Alimlər betona yaxın möhkəmliyə malik yeni buz hazırlayıblar
Tədqiqatçılar gələcəkdə ondan Arktika və Antarktika kimi soyuq bölgələrdə tikinti materialı kimi istifadə etməyi planlaşdırırlar.
Alimlər adi buzdan 10 dəfə daha yüksək sıxılma möhkəmliyinə malik yeni material hazırlayıblar. BioPykrete adlandırılan bu xüsusi buzun möhkəmliyi bəzi beton növlərinin göstəricilərinə yaxınlaşır. Tədqiqatçılar gələcəkdə ondan Arktika və Antarktika kimi soyuq bölgələrdə tikinti materialı kimi istifadə etməyi planlaşdırırlar.
Kaldata platformasının məlumatına görə, yeni material Qüds İvrit Universitetinin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu tərəfindən yaradılıb. BioPykrete adi buz, bitki mənşəli sellüloza nanokristalları və xüsusi hazırlanmış zülalın birləşməsindən ibarətdir.
Tədqiqatın nəticələrinə görə, yeni material adi buzla müqayisədə 10 dəfə daha yüksək sıxılma möhkəmliyi nümayiş etdirir. Bundan əlavə, qırılmadan əvvəl təxminən 70 dəfə çox enerji udmaq qabiliyyətinə malikdir.
Adi buzda çatlar sürətlə yayılır və material qəfil parçalana bilir. BioPykrete isə yük altında tədricən deformasiyaya uğrayır. Bu xüsusiyyət onun tikinti konstruksiyalarında istifadəsi baxımından əhəmiyyətli üstünlük hesab olunur.
Materialın möhkəmliyinin sirri molekulyar quruluşundadır. Sellüloza nanokristalları donma zamanı buz kristallarının ətrafında üçölçülü şəbəkə yaradır. CBM3a-AFPIII adlı xüsusi zülal isə buz və sellüloza arasında birləşdirici rol oynayır.
Bu quruluş çatların yayılmasını çətinləşdirir və materialın daha böyük yüklərə davam gətirməsinə kömək edir. Alimlərin hesablamalarına görə, xüsusi zülalın əlavə edilməsi buz və sellülozadan ibarət qarışığın həm sıxılma möhkəmliyini, həm də enerji udma qabiliyyətini ikiqat artırıb.
Layihənin aparıcı tədqiqatçılarından professor İdo Braslavski bildirib ki, məqsəd sadəcə buza möhkəmləndirici liflər əlavə etmək deyil, müxtəlif maddələrin molekulyar səviyyədə necə birləşdiyini idarə etmək olub.
BioPykrete xüsusilə qütb bölgələrində tikinti üçün perspektivli hesab edilir. Belə ərazilərə beton və polad daşınması həm çətin, həm də bahalıdır. Əsasən su və bitki mənşəli sellülozadan hazırlanan material isə potensial olaraq daha əlçatan və ekoloji alternativ ola bilər.
Bununla belə, yeni texnologiya hələ ilkin sınaq mərhələsindədir. Alimlər materialın uzunmüddətli davamlılığını, təkrar donma və əriməyə reaksiyasını, eləcə də daimi yük altında deformasiyasını araşdırmalıdırlar.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, növbəti sınaqlar uğurlu olarsa, BioPykrete gələcəkdə ekstremal soyuq iqlim şəraitində tikinti materiallarına alternativ kimi istifadə edilə bilər.
