İnternet saytlarının 70 faizinin istifadə etdiyi PHP-ni cəmi bir əməkdaş ayaqda saxlayır

Dünyada ən geniş istifadə olunan proqramlaşdırma dillərindən biri olan PHP-nin inkişafını və təhlükəsizliyini dəstəkləyən PHP Foundation ciddi resurs çatışmazlığı ilə üzləşib. Təxminən 30 illik tarixə malik PHP-nin internet saytlarının 70 faizinə qədərində istifadə olunduğu təxmin edilir. Buna baxmayaraq, onun inkişafını maliyyələşdirən fondun cəmi bir tamştat əməkdaşı var.

PHP Foundation-ın icraçı direktoru Elizabet Barron (Elizabeth Barron) Reuters agentliyinə açıqlamasında bildirib ki, fondun yeganə tamştat əməkdaşı elə özüdür. Təşkilatda əlavə olaraq əksəriyyəti yarımştat çalışan 14 müqaviləli mütəxəssis fəaliyyət göstərir.

Fondun idarə heyətinin üzvləri isə könüllü əsaslarla çalışır və əməkhaqqı almırlar.

PHP Foundation qeyri-kommersiya təşkilatıdır və fəaliyyətini əsasən ianələr və qrantlar hesabına maliyyələşdirir. Lakin PHP-nin qlobal internet infrastrukturu üçün əhəmiyyətinə baxmayaraq, mövcud maliyyə imkanları proqramlaşdırma dilinin inkişafı və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün kifayət etmir.

Bu problem xüsusilə son günlər PHP-də aşkarlanan iki kritik təhlükəsizlik boşluğundan sonra yenidən gündəmə gəlib. Həmin boşluqlar internet saytlarının kiberhücumlara məruz qalması riskini artırıb.

PHP Foundation problemlərin araşdırılması və aradan qaldırılması üçün OpenAI, Wiz və Calif şirkətləri ilə əməkdaşlıq edib. Nəticədə, təhlükəsizlik yeniləmələri hazırlanaraq yayımlanıb.

Cloudflare şirkəti aşkarlanan boşluqlarla əlaqəli milyonlarla kiberhücum cəhdinin qeydə alındığını bildirib. Amazon Web Services (AWS) isə təhlükəsizlik zəifliklərinin ictimaiyyətə açıqlanmasından əvvəl hakerlər tərəfindən istismar edilmiş ola biləcəyini qeyd edib.

Maraqlıdır ki, süni intellekt PHP-nin inkişafı üçün həm yeni imkanlar yaradır, həm də əlavə çətinliklərə səbəb olur.

Bir tərəfdən, süni intellekt alətləri mütəxəssislərə təxminən on il ərzində aşkarlanmamış təhlükəsizlik boşluqlarını müəyyənləşdirməyə kömək edir. Digər tərəfdən, proqramlaşdırmanın avtomatlaşdırılması PHP layihəsinə göndərilən kod dəyişikliklərinin sayını sürətlə artırır.

Elizabet Barronun sözlərinə görə, PHP layihəsinə təqdim olunan kod dəyişiklikləri ilə bağlı təkliflərin sayı ötən illə müqayisədə təxminən iki dəfə artıb. Lakin həmin dəyişiklikləri yoxlayan və qiymətləndirən mütəxəssislərin sayı eyni sürətlə çoxalmayıb.

Problem ondadır ki, süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış kodların təhlükəsizliyini və düzgünlüyünü yoxlamaq üçün yenə də təcrübəli proqramçıların iştirakı tələb olunur. Hər bir dəyişiklik mövcud sistemlərlə uyğunluq, mümkün xətalar və təhlükəsizlik riskləri baxımından qiymətləndirilməlidir.

Beləliklə, süni intellekt proqram kodlarının hazırlanmasını sürətləndirsə də, onların yoxlanılması və təsdiqlənməsi prosesində əlavə iş yükü yaradır.

PHP Foundation-ın üzləşdiyi vəziyyət açıq mənbəli proqram təminatının maliyyələşdirilməsi ilə bağlı daha geniş problemi də ortaya qoyur. Milyonlarla internet saytının və korporativ sistemin istifadə etdiyi texnologiyaların inkişafı bəzən çox məhdud maliyyə və insan resursları hesabına təmin edilir.